Armoede: wiens verantwoordelijkheid?
11 / 01 / 2013De armoedecijfers in België zijn allang het alarmpeil voorbij. Uit cijfers van armoedeorganisaties blijkt dat het aantal Vlamingen in armoede vorig jaar met een derde is gestegen. 1 op 4 kinderen groeit op in armoede. In Antwerpen kwam tot voor enkele jaren wekelijks een gemiddelde van 300 mensen een voedselpakket afhalen; vorig jaar liep dat aantal op tot 600. Vooral meer jonge, alleenstaande ouders vinden noodgedwongen hun weg naar deze hulpverlening.Meer en meer mensen worden getroffen door armoede. Vooral werklozen, vrouwen, alleenstaande ouders en jongeren zijn het slachtoffer. Ook onze lonen komen in deze crisisperiode onder neerwaartse druk te staan en weer doemt het verschijnsel op van de ‘working poor’ en de ‘mini-jobs’. In 2012 waren er 24% meer Belgen die een tweede baan hadden. In 2011 liep 4,2 % van de Belgische werknemers een armoederisico.
Het zijn dus niet enkel mensen met een leefloon of een sociale uitkering, maar ook werkenden die anno 2013 niet voldoende middelen hebben om rond te komen. Een inkomen uit werk of een sociale uitkering is niet langer een garantie om uit de armoedestatistieken te blijven.
Wat mij persoonlijk én als vakbondsman enorm verontrust is het feit dat het zo eenvoudig is, en bovendien aanvaard wordt, om de volledige en enige verantwoordelijkheid in de schoenen van de armen te schuiven. Heb je geen eigen huis of woon je niet in een leefbaar en betaalbaar huis of appartement, heb je geen opleiding gevolgd, heb je geen job waarvoor je voldoende betaald wordt, laat je gezondheid je in de steek, blijven de facturen zich opstapelen en veranderen ze in een onoverzichtelijke schuldenberg… dan is dat waarschijnlijk je eigen schuld. “Loser!”
Dat is de denkwijze die vandaag in onze neoliberale, individualistische maatschappij overheerst. Oftewel, het leven zoals het is aan de onderkant volgens Theodore Dalrymple. O ja, het is diezelfde ‘ideoloog’ Dalrymple waar Bart De Wever zo met dweept.
Perverse effecten
Dit conservatieve gedachtegoed ligt aan de basis van één van de meest ingrijpende hervormingen in de werkloosheidsreglementering. Sinds november vorig jaar worden de uitkeringen versneld teruggebracht tot een minimumbedrag. Na verloop van tijd zullen werkloze gezinshoofden en alleenstaanden respectievelijk 31% en 12% onder de Europese armoedenorm vallen. Deze zogenaamde besparingsmaatregelen leiden dus direct naar meer armoede!
Uitkeringen verlagen helpt geen enkele werkzoekende aan een job. Uitkeringen verlagen creëert ook geen enkele job. De versnelde degressiviteit, die aanleiding geeft tot het verarmen van langdurig werklozen, is geen activering. Men focust hier te eng op de verantwoordelijkheid van de werkloze, alsof het vinden van een job louter en alleen afhangt van werkbereidheid en zoekgedrag. Je zal overigens als laaggeschoolde maar op zoek zijn naar een job in onze hoofdstad, waar er voor elke vacature voor laaggeschoolden 112 werkzoekenden zijn. Wordt in dit verhaal trouwens niet te veel de rol van de werkgevers vergeten?
Het huidige conservatieve en rechtseconomische beleid dat overal in Europa en in het Internationaal Monetair Fonds, de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank de overhand heeft gekregen, is er één van uitsluiting: verkeer je in een penibele situatie, dan is dat je eigen verantwoordelijkheid. Zorg er dan ook maar zelf voor dat je eruit geraakt, want met ‘gemeenschapsgeld’ kunnen we je niet langer helpen. En zo groeien de armoedecijfers stelselmatig aan. Deze maatschappijkritiek moeten we durven uiten tegenover ieder van ons. Niet alleen aan de politici, de administratie en beleidsorganen, maar elk individu moet zichzelf durven bevragen. Het biedt geen enkel soelaas om armen verantwoordelijk te stellen voor de eigen situatie en langs de zijkant verwijtend te blijven toekijken.
Dank aan de sociale zekerheid
Onze sociale zekerheid (en gelukkig hebben we die tot op de dag van vandaag nog), betekent voor velen de enige manier om niet te moeten leven zoals de figuren die Dalrymple in geuren en kleuren naar voor brengt.
Want wat betekent deze sociale zekerheid? Voor diegenen die niet het geluk hebben een job te vinden die voldoende betaald wordt of het ongeluk hebben niet (meer) gezond genoeg te zijn om te werken, is ons systeem van sociale zekerheid een voorwaarde voor een gelijker bestaan. Te allen tijde is het absoluut nodig dat we ons stelsel onverminderd behouden! En dat is als vakbond één van onze belangrijkste werkpunten.
Sociale zekerheid zorgt ervoor dat het met de ongelijkheid in België - in absolute termen – nog niet zo slecht gesteld is. Die betrekkelijk goede prestatie op het gebied van sociale cohesie is vooral te danken aan onze sociale zekerheid en de solidariteitstransfers, die sommigen ‘sociale lasten’ noemen. Hadden we dit niet, dan zouden de armoedecijfers alle plafonds doorbreken. Bovendien is onze sociale zekerheid dubbel efficiënt! Zij beschermt beter tegen armoede dan in veel landen van de OESO het geval is, en is daarenboven goedkoper!
Armoede is een probleem van de hele samenleving
Sociale zekerheid en herverdeling zijn noodzakelijk. Meer sociale gelijkheid en meer duurzaamheid zijn de voorwaarden voor economische groei en stimuleren deze ook. Ongelijkheid pak je aan door investeringen in economische groei die sociale vooruitgang stimuleert. De middelen hiervoor moeten we halen uit een rechtvaardiger fiscaliteit. Onze samenleving kan het zich niet langer veroorloven om een deel van die samenleving, de hoogste inkomens, de inkomens uit kapitaal, nog te bevoordelen via de fiscaliteit.
Maar de rechtse ideologen hanteren hiervoor een dubbele moraal: de rijken mogen gerust nog rijker worden; wie zijn inkomen uit werk haalt of een sociale uitkering ontvangt, betaalt de rekening.
Rudy De Leeuw
(De auteur is voorzitter van het ABVV.)
0 comments:
Post a Comment