http://www.demorgen.be/dm/nl/15519/Innocenti/article/detail/1555418/2012/12/30/Je-belandt-niet-alleen-in-de-armoede-je-roest-erin-vast.dhtml
− 30/12/12
Steeds meer mensen in ons land zijn arm. De cijfers blijven stabiel maar kloppen niet langer met de realiteit. Hoe verzeil je in een land als België in de armoede? Alle cijfers op een rij. En de mensen achter de cijfers vertellen. "Toen de vraag kwam of ik ons zoontje in huis wilde nemen, moest ik eerst weigeren.
Johan was een late dertiger toen de problemen om de hoek loerden. Een collectief ontslag, een echtscheiding, rondkomen als alleenstaande vader. De ene opdoffer volgde op de andere. "Toen de vraag kwam of ik ons zoontje in huis wilde nemen, moest ik eerst weigeren. Ik wilde wel, maar het was gewoon niet haalbaar. Ik werkte in ploegen, maar de opvang werkt niet met vroege en late diensten. Bovendien had ik geen ouders op wie ik kon terugvallen. Die sociale armoede maakte het nog ingewikkelder."
Na een tweede ontslag werd het schipperen tussen werk en werkloosheid. "Ik voelde dat ik niet meer kon meegaan op café of naar feestjes. Met een kind in huis ligt dat nog moeilijker, want je zit met een dubbele kost. Je betaalt niet alleen de cinema, maar ook de babysit. Zo sluit je jezelf al snel op. Ik merkte dat ik excuses begon te verzinnen: 'Ik heb al een afspraak, het past niet', of 'de kleine is ziek'. Eerlijk zijn? Nee, daar was ik te bang voor. Omdat ik wist dat ze me dan zouden laten vallen, en in het slechtste geval zouden bespotten. Zo gaat dat. Nu nog altijd."
Je belandt niet alleen in de armoede, je roest er ook in vast, signaleert Johan. "De sociale zekerheid is een kluwen van tegenstrijdige regeltjes die je finaal de das omdoen. Op een bepaald moment stak ik eraan toe door naar de fabriek te gaan. Ik verdiende netto minder dan met een werkloosheidsvergoeding.(met overslaande stem)Ik ben arm gebleven, ondanks die jobs."
"Nog zo'n voorbeeld: als je weer aan de slag gaat, stijgt meteen ook de huishuur van je sociale woning. Dat verkleint zeer snel de voorsprong die je neemt om uit die put te klimmen. Maar wat zien buitenstaanders? Zij zien alleen maar dat je één, twee of drie jaar werkloos blijft. 'Ge doet niks, ge zijt een profiteur.' Ze zeggen het niet altijd, maar je ziet het in hun blikken."
In een schrift met ruiten houdt hij nauwgezet zijn boekhouding bij, in groene en rode balpen. Om het overzicht te bewaren en het hoofd koel te houden. "Ik weet wel waarom ik geen pinten bier in huis haal", vertelt hij nog. "Als vrijwillig ambulancier zie ik veel andere gevallen. Mensen die uit het leven stappen of naar pillen en drank grijpen. Ik wil me niet laten afglijden. Ik moet vooruit."
Voor de kanker was alles anders. Het was vaak puzzelen, maar aan het einde van de maand kwam Annie Kox rond. "Nu is het een kwestie van keuzes maken. Tussen welke rekeningen ik betaal en welke niet. Welke medicijnen even kunnen wachten en de pillen die ik dringend nodig heb. Eten schiet er vaak bij in, gelukkig brengt mijn lieve dochter brood en soep."
Een stekende pijn in haar rechterborst tien jaar geleden was het begin van een lijdensweg. "De dokter zag meteen dat het ernstig was en stuurde me door naar het ziekenhuis, waar ze een punctie van het weefsel namen." De dokters ontdekten een agressieve kanker en zetten meteen de zware middelen in.
"De chemokuur die ik moest volgen, was zodanig verwoestend dat ze een portacath moest gebruiken. Dat is een klein apparaatje dat ze net onder je vel inplanten en waarlangs de chemo het lichaam binnenstroomt. Anders zouden mijn aders kapot zijn geweest." De dokters besloten uiteindelijk om de rechterborst te amputeren en nemen meteen ook alle spieren en okselklieren weg. De verminking is compleet.
"Na de chemo begonnen de bestralingen. Al na de eerste sessie voelde ik dat mijn lichaam nooit meer hetzelfde zou zijn. Mijn huid was helemaal verbrand." Vanbinnen is de verwoesting zo mogelijk nog groter. Slokdarm en maag zijn verschroeid, vast voedsel eten lukt niet meer. "De chemo veroorzaakte botontkalking, de radiotherapie verwoestte mijn spijsvertering. Er waren dagen dat ik de moed verloor, dat ik de strijd met die ziekte niet langer kon dragen. Ik heb echt gejankt van de pijn. 'Oma, niet doodgaan', zeiden mijn twee kleinkinderen. Dat gaf me opnieuw kracht. Ik wist dat ik moest blijven vechten voor hen."
De pijn is een constante en eten beperkt zich tot fruitpapjes en puree. "Eigenlijk heb ik een operatie nodig waarbij ze mijn slokdarm wegnemen. Maar ik ben bang, want de kans bestaat dat ik de rest van mijn leven op sondevoeding moet doorbrengen. Bovendien is de operatie veel te duur."
Ook een nieuwe borst behoort niet tot de mogelijkheden. "De dokters geven het weinig kans op slagen. Er is helemaal geen vet meer over om een nieuwe borst te maken. En de kost speelt natuurlijk ook mee."
Medicatie, kinesitherapie, bloedonderzoeken, check-ups... het kost allemaal geld. En de terugbetaling mag in ons land dan behoorlijk geregeld zijn, een invaliditeitsuitkering van 800 tot 1.000 euro per maand geeft weinig speling. "Extraatjes kan ik me nooit permitteren. Mijn kleinkinderen weten dat 'oma veel centjes moet geven aan de dokter', maar het snijdt dat ik hen met Sinterklaas geen cadeautje kan geven."
"Mijn armoede is begonnen toen ik nog in de wieg lag", vertelt Mira, terwijl ze een blonde krul uit haar ogen wrijft. "Financieel kwamen we nochtans niks tekort: mama maakte onze kleren, onze haren waren netjes gekamd, we gingen elke week naar de supermarkt, elk jaar op vakantie. Maar vanbinnen was ik ongelukkig. Ik was ongewenst, en dat heeft mijn pa altijd laten voelen." Emotionele armoede heet dat, een leegte die je niet zomaar opvult.
Mira's verhaal is er een van vluchten: thuis weggelopen, drie zonen bij evenveel vaders, dertien adressen in tien jaar tijd. Een verhaal van verdriet ook: ooit verdoofd met drank en drugs, maar nooit vergeten. Ze kan ze begrijpen, de schokkende familiedrama's die je in het nieuws ziet. "Ik kom van ver", zegt ze zacht. Want de krater in haar hart werd ook een financiële valkuil. "Toen de kinderen klein waren, hebben ze een tijdje gevoetbald, op afbetaling. Ik heb het eten uit mijn mond gespaard. Zij kregen de boterhammen, ik de korstjes. Zij de appel, ik de schillen. Als ik al eens kleren koop voor hen, dan zijn het nieuwe. Voor mezelf ga ik naar de tweedehandswinkel. Zij slapen in een bed, ik op een matras op de grond."
Toch is daar die sprankel hoop, nu ze een opleiding volgt tot ervaringsdeskundige in armoede. Vijf uur per dag pendelt ze van Berendrecht naar Brussel en terug. "Ik heb mezelf lange tijd opgesloten, ik ben blij dat ik hierdoor weer contacten leg. Ik ben erop gebrand om die opleiding af te maken, anderen te helpen. Nu weet ik dat ik niet alleen sta, dat er nog mensen in dezelfde situatie zitten. Ik ben mezelf tegengekomen, daardoor sta ik sterker in mijn schoenen dan ooit."
"Ik rouw al vijftien jaar", zegt Theo. De Brusselaar uit Molenbeek raakte in de armoede verzeild nadat hij zijn vriend verloor aan aids. Het was al zijn tweede partner die ten onder ging aan de ziekte. "Ik heb eens gelezen dat een rouwperiode in het beste geval één jaar duurt en in het slechtste geval drie jaar. Het moet dus wel heel grote liefde geweest zijn bij mij", zegt hij.
"Vroeger had ik een mooi leven", vertelt Theo met een grijns. "Ik was discjockey en deed niets anders dan plaatjes draaien in discotheken. Ik ging graag op restaurant en bestelde dan een lekkere fles wijn. Na de dood van mijn vriend heb ik me laten gaan. Het had allemaal geen zin meer voor mij."
Maar de laatste maanden gaat het beter, vindt Theo. "Ik ben nu met pensioen. Binnenkort wordt mijn appartement verkocht en dan moet ik er uit. Misschien een goede zaak, want het herinnert me voortdurend aan mijn overleden vriend."
Iedere dag trekt Theo naar sociaal restaurant Het Snijboontje, bij hem om de hoek. "Hier krijg ik voor 3,50 euro soep, een hoofdgerecht en koffie. Voor 70 cent extra krijg ik er zelfs een pintje bij", klinkt het. In Het Snijboontje is het gezellig druk. Wanneer hij binnenkomt, begroet Theo alle aanwezigen afzonderlijk. "Sinds ik hier kom, heb ik veel nieuwe mensen leren kennen. Het is goed om weer buiten te komen en contact te hebben met anderen."
In het kader van de actie Koffie voor Iedereen vertelt Theo zijn verhaal op www.koffievooriedereen.be. Voor elk verkocht pakje koffie schenkt Douwe Egberts tijdens de eindejaarsperiode twee kopjes koffie aan de voedselbanken.
www.innocentimeal.be
0 comments:
Post a Comment