Wie de voorbije dagen of weken op de stadsring van Gent aan een rood licht heeft stilgestaan, heeft ze misschien al opgemerkt: mannen en vrouwen, slecht te been, steunend op een kruk, laverend tussen de auto's, die bedelen om wat geld.
Ze lijken steeds vaker op te duiken aan kruispunten waar ze vroeger niet stonden. Ook de bedelarij aan grootwarenhuizen en in winkelstraten blijft schering en inslag.
Nochtans keurde de Gentse gemeenteraad twee jaar geleden een nieuw politiereglement goed om ‘hinderlijke vormen van bedelarij' harder aan te pakken en met een gemeentelijke administratie sanctie (GAS-boete) te bekeuren.
‘Het gaat om het opdringerig aanklampen van voorbijgangers, het bedelen met dieren, bedelaars die het voetpad versperren, op kruispunten staan of bij de mensen aanbellen', zegt politiewoordvoerder Manuel Mugica-Gonzalez. ‘In 2011 hebben we daarvoor 39 GAS-boetes uitgeschreven, in 2012 al 121. Dit jaar voorlopig 7.'
‘Het jaar is nog jong, maar we zitten vast', zegt Gonzalez. ‘Een GAS-boete kan je alleen uitschrijven als de bedelaar een adres kan opgeven. Wij vermoeden, maar kunnen niet bevestigen, dat bendes die de bedelaars uitsturen dat maar al te goed weten en daarop inspelen, waardoor het nog moeilijk wordt om een GAS-boete op te leggen.'
Geen klacht, geen actie
Het politiereglement dreigt daardoor te worden uitgehold. ‘Dat maakt het zo moeilijk om het probleem op te lossen', zegt burgemeester Daniël Termont (SP.A).
‘Wij weten ook dat het vaak om georganiseerde bendes gaat die zwakke mensen gebruiken om geld te verdienen. Maar het is onmogelijk ze te pakken. Ze briefen de bedelaars om als ze tegen de lamp lopen te zeggen dat ze geen papieren en geen adres hebben.'
‘Enige tijd geleden hebben we eens zes tot acht bedelaars gevolgd die overdag verspreid over de stad aan het bedelen waren en 's avonds in de Koestraat in hetzelfde busje stapten. Zij werkten duidelijk voor een bende.'
‘Toen we hen vroegen om tegen hun ronselaar een klacht in te dienen, wilden ze dat niet en zeiden ze dat het om een vriend ging. Zonder klacht kunnen we niets doen.'
‘De bendes voorzien de bedelaars van wat kost en inwoon. Daar zijn ze tevreden mee. Ze willen zelfs niet naar het OCMW gaan.'
‘Ik weet ook niet meer hoe we het probleem kunnen aanpakken', zegt burgemeester Termont. ‘Ik vrees dat we als stad de bedelarij nooit zullen uitroeien. Andere steden zitten met hetzelfde probleem. Zolang bedelarij door de federale overheid toegelaten is, is het dweilen met de kraan open.'
Vindt hij dan dat bedelarij zou moeten worden verboden en in het strafrecht zou moeten worden opgenomen? ‘Stel dat bedelarij strafbaar wordt, dan nog blijf je met het probleem zitten dat je de bedelaars moeilijk kan vervolgen, als ze zeggen dat ze geen papieren of adres hebben. Maar het is als met het kraken van leegstaande panden, als het fenomeen om zich heen grijpt en alle grootsteden treft, dan is het aan het federaal niveau om de steden te helpen.'
‘Wij hebben als stad al veel geprobeerd. Ooit hadden we een verbod op bedelarij goedgekeurd, maar dat werd door de Raad van State vernietigd omdat het niet aan ons was om dat te verbieden.'
Klacht bij Raad van State
Het nieuwe politiereglement van Gent dreigt overigens ook nog te worden vernietigd door de Raad van State, na een klacht van de Liga voor Mensenrechten.
De auditeur oordeelde al in februari dat het bedelen met dieren of het aanbellen bij mensen niet noodzakelijk hinderlijk hoeft te zijn. Als de Raad van State dat advies volgt, staat het stadsbestuur weer helemaal bij af.